Fizika boʻyicha Nobel mukofoti koinotdan keluvchi neytrinolar kashfiyoti uchun topshirildi
Belgiyalik olim Frensis Xaltsen Koinotning olis burchaklaridan keluvchi zarralarni tutuvchi IceCube rasadxonasini yaratgani uchun mukofotga sazovor boʻldi, deb eʼlon qildi Nobel qoʻmitasi.
Условия / Shartlar / Terms
Own work · Изменён размер и формат файла. · File:Photo of professor francis halzen.jpgNobel qoʻmitasi fizika boʻyicha mukofotni belgiya-amerikalik olim Frensis Xaltsenga berdi. U Janubiy qutbda joylashgan hamda datchiklar oʻrnatilgan bir kub kilometr muzdan iborat boʻlgan IceCube neytrino rasadxonasi loyihasiga rahbarlik qilgan.
Rasadxona koinotdan uchib keluvchi va modda bilan deyarli oʻzaro taʼsirlashmaydigan yuqori energiyali neytrino zarralarini qayd etadi. Ular Koinotdagi eng qudratli jarayonlarni, masalan, oʻta yangi yulduzlar portlashini oʻrganishga yordam beradi. Muz ichidagi minglab datchiklar neytrinolar atomlar bilan toʻqnashganda yuzaga keladigan zaif chaqnashlarni qayd etib boradi.
Xaltsen bunday kuzatuvlar uchun Antarktida muzidan foydalanishni 1988-yildayoq taklif qilgan edi. Rasadxona 2011-yilda ish boshladi, ikki yildan soʻng esa olimlar ilk bor Quyosh tizimi tashqarisidan kelgan neytrinolarni aniqladi. Joriy yilda mukofot miqdori 12 million Shvetsiya kronasini (taxminan 1,06 million yevro) tashkil etadi.
